Dự án VIE/86/020

Là dự án quy hoạch và phát triển nông thôn với mục tiêu trước mắt là phát triển nhà ở và thu thập số liệu trên địa bàn ba vùng tiêu biểu là vùng trung du có kinh tế vườn đồi, vùng kinh tế mới ven biển và vùng nội đồng của đồng bằng sông Hồng để nghiên cứu.
Dự án VIE/86/020 do Trung tàm phát triển Nông thôn đảm nhiệm nhằm xây dựng thực nghiệm các mô hình “lô đất gia đình” trên ba địa bàn nói trên. Ba mô hình được dự án dưa ra là:
1. Mô hình “Nhà ở và lô đất gia đình vùng trung du” triển khai tại xã Hy Cương huyện Phong Châu-Phú Thọ. Mỗi lô đất từ 1000 – 2000m2. Lô đất gia đình được bố cục hài hòa giữa các công trình xây dựng và sân vườn, có giếng nước sinh hoạt, tưới cây.
Nhà ở có thể làm dịch vụ cho khách về dự Hội Đền Hùng hàng năm và sản xuất hàng thú công trong gia dinh” (77).
2. Mô hình “Nhà ở và lô đất gia đình vùng đất mới ven biển” triển khai ở nông trường Trung Dũng Đồ Sơn, Hải Phòng. Với diện tích lô đất khoảng 450-700m2 bao gồm vườn rau và cây ăn quả, ao thả cá và giữ nước tưới cây-thả cá có năng suất cao, chuồng lợn và gia cầm, nhà kết hợp với phục vụ nghỉ ngơi trong mùa hè.
3. Mô hình “Nhà ở và lô dất gia đình vùng nội đồng” đã triển khai ở một số gia đình thuộc xã Đại Áng, huyện Thanh Trì Hà Nội.
Diện tích lô đất từ 250 – 300m2.
Mô hình giải quyết hai vấn đề:
– Tiết kiệm và tận dụng đất đai có hiệu quả như đường đi lối lại, sân vườn bố cục chặt chẽ, chú ý phát triển nhà hai tầng, vườn phối hợp nhiều tầng cây. Khai thác ao nhỏ nuôi thả cá.
– Cải thiện diều kiện vệ sinh ở gia đình và thôn xóm, trước hết là cấp nước sạch (nước mưa và bể chứa nước mưa) cải tạo hố xí và rãnh thoát nước. Chuyển giao kỹ thuật thích hợp như lọc nước, bể chứa, làm tấm bê tông đúc sẵn để làm sàn, làm mái nhà hai tầng v.v… (77).
Mô hình và kết quả thực hiện bước đầu của dự án VIE/86/020 nổi bật ở hai mạt:
• Dự án đã nghiên cứu và đê xuất mối quan hệ giữa điêu kiện sản xuất kinh tế trong khu vực nhà ở với các chức năng ở và sinh hoạt của hộ gia đình nông dân.
• Dự án mới chỉ quan tâm đến nhà ở nông thôn sản xuất nông nghiệp còn mảng nhà ở tại các vùng nông thôn kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp chưa được quan tâm nghiên cứu giải quyết.
Đến nay trong giai đoạn phát triển kinh tế thị trường với nhiều loại hình sở hữu kinh tế. Kinh tế hộ gia đình được chú trọng, thị trường ở nông thôn phát triển về nhiều phương diện. Vì thế nhà ở vùng nông thôn có một sự biến động lớn. Do đó xuất hiện nhiều hướng nghiên cứu mới về đề tài này.
+ Những nét mới xuất hiện về nhà ở nông thôn trong thời kỳ đầu phát triển kinh tế thị trường
Trước đây, việc xây dựng nhà cửa ở nông thôn đã có lúc sôi động và phát triển trong thời kỳ bao cấp, nó cũng lắng đi khi kinh tế phát triển theo lối bao cấp không còn hiệu quả nữa. Cơ cấu thị trường xuất hiện thông qua nghị quyết 10, nông dân dược nhận’ruộng khoán và hoàn toàn tự chủ trong sản xuất kinh doanh. Tất cả những cơ sỏ vật chất phục vụ cho việc sản xuất theo hộ gia đình cho đến nay được phát huy hết tác dụng; sân phơi xưa kia thu hẹp bây giờ lại phải mở to ra, kho chứa, chuồng trại, dụng cụ sản xuất có những yêu cầu mới phát sinh. Vì thế trong khu vực nhà ở của nông dân lại phải nâng cấp cải tạo, mở rộng để phù hợp với hướng sản xuất mới. Ngoài ra, hộ gia đình phát triển lại xuất hiện thêm các chức năng mới trong nhà ở và các ngành nghề phát triển theo : các hộ gia đình làm V.AC, làm các mặt hàng thủ công nghiệp, v.v…
Nhà ở có không gian kiểu mới – kiểu phi nông, thành thị trường buôn bán các hàng hóa và điều tiết vi mô hai chiều : nông sản từ nông thôn ra thành thị và hàng công nghiệp tiêu dùng từ thành thị về nông thôn phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuất kinh doanh ngày càng cao.
Nhà ở sâu trong làng thì cải tổ cho phù hợp với sản xuất, nhà ở bên ngoài gần đường tiện lợi cho buôn bán kinh doanh cũng biến đổi không gian, hoặc xê dịch vị trí cho thuận lợi đồng thời cùng nhiều hộ chuyển hẳn đến nơi mới hình thành một quần thể nhà ở nhỏ bao gồm nhiều nhà có bố cục theo lối mới như: Nhà ở kết hợp dịch vụ, sản xuất v.v… (trong mục n.4.1 sẽ trình bày rõ hơn).
Thực tiễn trong vài năm gần đây nhà ở nông thôn được xây dựng và phất triển mạnh mẽ kể cả số lượng và chất lượng. “Nhiều làng xã phát triển kinh tế nhiều thành phần, thu nhập cao đã xây dựng nhiều nhà ở hai tầng. Nhiều nhà kiểu biệt thự đầy đủ tiện nghi, không gian ở sinh hoạt sắp đặt ngăn nắp hợp lý trên toàn bộ khuôn viên đất ở đã tạo những nét mới làm thay đổi bộ mặt kiến trúc làng quê truyền thống”