Kinh tế nông hộ với việc phát triển làng xã

Nghiên cứu về kinh tế nông hộ PGS. TS. Lê Đình Thắng đã nhận định: “Ngày nay ngay cả ở hầu hết các nước tư bản phát triển, các hình thức kinh tế nông nghiệp đều dựa chủ yếu vào các nông trại, đặc biệt là nông trại gia đình, coi đó là hình thức có hiệu quả hợp lý trong nhà nông” (83). Ở nước ta vấn dề kinh tế nông hộ được khẳng định trong Nghị quyết 10NQ/TW và Bộ Chính trị về “Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp” với chính sách “Nhà nước công nhận sự tồn tại lâu dài và tác dụng tích cực của kinh tế cá thể tư nhân trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội… bảo hộ quyền làm ãn chính đáng và thu nhập hợp pháp của các hộ cá thể, tư nhân, quyền thừa kế sử dụng doanh nghiệp của con cái họ…”. (11).
Mấy năm gần đây, qua thực tế phát triển nông nghiệp ở nông thôn, bộ mặt làng xã đã đổi thay, không khí làm ăn nhộn nhịp, đời sống kinh tế văn hóa xã hội được nâng cao đã chứng minh vị trí và vai trò của kinh tế nông hộ.
Đặc trưng có tính bao trùm của kinh tế nông hộ là các thành viên trong nông hộ làm việc một cách tự chủ, tự nguyện vì lợi ích kinh tế của bản thân và gia đình mình, mặt khác kinh tế nông hộ nhìn chung là nền kinh tế sản xuất nhỏ, mang tính tự túc, tự cấp, hoặc sản xuất hàng hóa và dịch vụ với quy mô nhỏ nhưng lại có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển nông nghiệp ở các nước đang phát triển nói chung và ở nước ta nói riêng.
Cũng vì đặc điểm kinh tế tự chủ của gia đình hộ nông dân nên việc tổ chức, phân công lao động, đầu tư vào các hoạt động kinh tế và xây dựng cơ sở vật chất cho nhà xưởng dược quyết định nhanh, gọn và trọng tâm phù hợp ngay với điều kiện thực tế của mỗi hộ. Do đó kinh tế nông hộ hay các nông trại phát triển rất nhanh, dẫn đến sự phân hóa hộ giàu nghèo. Hộ giàu là hộ nhanh nhạy có chế độ quản lý tốt, có kinh phí vốn đầu tư lớn, sẽ là nòng cốt cơ bản trong làng xã và đóng vai trò quan trọng trong cấu thành các tụ điểm dân cư phát triển mới trong làng xã. Họ là những người tích tụ và tập trung vốn, ruộng đất, tư liệu sản xuất, lao động, áp dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ mới, xây dipĩg hạ tàng, sản xuất và phát triển xã hội ở nông thôn.
Kinh tế nông hộ trong nông thôn cũng là điều kiện phát triển ngành nghề trong hộ gia đình cho phù hợp và cân đối giữa nhân lực sản xuất với tư liệu sản xuất đất đai canh tác. Như vậy mỗi hộ gia đình có thể có một số lao động làm ruộng, chăn nuôi – làm nông nghiệp, cũng có một số lao động buôn bán, làm nghề quản lý hoặc cán bộ kỹ thuật khác – làm phi nông nghiệp. Những hộ gia dinh lao động cũng điều tiết cho nhau lúc mùa màng hoặc lúc yếu đau, công việc phi nông nghiệp đòi hỏi cao độ trong thời gian ngắn. Đây cũng là yếu tố làm phong phú thêm chức nãng của không gian làm việc trong ngôi nhà của họ. Do đó kiến trúc nhà ở không chỉ là ngôi nhà ở nông thôn truyền thống, mà theo nhận thức, chức nâng mới 11Ó phải biến đổi để phù hợp với điêu kiện đặc trưng của mỗi hộ. Sự biến đổi này trước tiên là vị trí của ngôi nhà. Như hộ có nghê không thể nằm sâu giữa làng được mà phải ở trung tâm nơi tiện lợi kinh doanh sản xuất của nglĩầ, không gian để làm việc cũng phải phù hợp với nghê, hình thức kiến trúc cũng đổi mới theo nhận thức, tiếp thu của chủ hộ gia đình.

. Một sô’hình ảnh về tụ điểm dịch vụ và nhà ỏ kiêm kinh doanh dịch vụ sản
xuất trong các làng xã đồng hằng Bắc Bộ