Phân loại thị tứ làng xã

Phân loại thị tứ làng xã
Xét về đặc điểm địa lý tự nhiên của các làng xã vùng đồng bằng Bắc bộ như đã phân tích ở chương I, về cơ bản có những nét giống nhau, cho nên yếu tố địa lý ít có ảnh hưởng đến sự khác biệt giữa các thị tứ. Do đó phân loại thị tứ theo địa lý không được rõ ràng.
Nhưng nếu xét thị tứ theo quy mô thì thị tứ có thể xem là điểm dân cư đô thị trong làng xã có quy mô nhỏ nhất. Mức độ dân cư trong giới hạn làng xã nên không cần thiết phân loại.
Yếu tố điều kiện hình thành các tụ điểm bán – thị (manh nha của thị tứ làng xã) trong nông thôn vùng đồng bằng Bắc bộ là đặc điểm cơ bản, là nguyên nhân phát triển và định hướng riêng của mỗi thị tứ làng xã. Cho nên dựa vào đặc điểm chức năng để phân loại các thị tứ làng xã là thể hiện rõ nhất tính chất, yêu cầu nhiệm vụ của mỗi thị tứ. Trên cơ sở đó xác định nội dung định hướng quy hoạch và xây dựng thị tứ theo mục tiêu rõ ràng, đồng thời đề ra chức nãng cụ thể phù hợp cho thiết kế, để có được phương án kinh tế và ưu việt nhất.

Thị tứ làng xã được phân ra gồm 10 loại:
1. Thị tứ dịch vụ – nông nghiệp
2. Thị tứ dịch vụ – tín ngưỡng – nông nghiệp
3. Thị tứ dịch vụ – du lịch – nông nghiệp
4. Thị tứ dịch vụ – giao thông vận tải – nông nghiệp
5. Thị tứ dịch vụ – thương nghiệp – nông nghiệp
6. Thị tứ dịch vụ – thủ công nghiệp – nông nghiệp
7. Thị tứ dịch vụ – văn hóa giáo dục – nông nghiệp
8. Thị tứ dịch vụ – ngư nghiệp – nông nghiệp
9. Thị tứ dịch vụ – hành chính – nông nghiệp
10. Thị tứ dịch vụ – tổng hợp – nông nghiệp
a) Thị tứ dịch vụ – nông nghiệp
Thị tứ dịch vụ – nông nghiệp là thị tứ làng xã có chức năng chính là ở, dịch vụ sinh hoạt, tiêu dùng và các dịch vụ phục vụ cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp tại làng xã.
Loại thị tứ dịch vụ – nông nghiệp thường phổ biến ở các làng xã không có điều kiện đặc biệt. Các Thị tứ này xây dựng chỉ do nhu cầu sinh hoạt ngày càng cao của dân cư làng xã so với sự đòi hỏi cấp bách của nhu cầu sản xuất nông nghiệp.
b) Thị tứdịch vụ – Tín ngưỡng – nông nghiệp
Đây là loại Thị tứ có chức năng chính là dịch vụ tín ngưỡng cùng với các chức năng ở, dịch vụ sinh hoạt cho cuộc sống hàng ngày của dân cư khu vực, ngoài ra nó còn chứa đựng chức năng phục vụ sản xuất nông nghiệp trong làng xã.
Thị tứ dịch vụ – tín ngưỡng – nông nghiệp thường được xây dựng tại các làng xã có các công trình tôn giáo, tín ngưỡng. Thí dụ như làng xã có nhà thờ, chùa, đình, đền thờ, miếu mạo là nơi tập trung nhiều người qua lại để lễ hội.
c) Thị tứ dịch vụ – Du lịch – nông nghiệp
Thị tứ dịch vụ – du lịch – nông nghiệp có chức năng chính là dịch vụ du lịch cùng với chức năng ở, dịch vụ phục vụ sinh hoạt cho cuộc sống hàng ngày của dân làng, ngoài ra còn chứa đựng các chức năng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.
Loại thị tứ dịch vụ – du lịch – nông nghiệp được quy hoạch xây dựng tại các làng xã có danh lam, thắng cảnh, có các công trình kiến trúc xây dựng, có các điều kiện khai thác kinh doanh du lịch. Trên cơ sở đó kéo theo sự phát triển các dịch vụ phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.
d) Thị tứ dịch vụ – giao thông vận tải – nông nghiệp
Đây là loại thị tứ làng xã có chức năng chính là dịch vụ chuyên chở, vận chuyển người và các vật tư, vật liệu sản phẩm nôngcông nghiệp qua khu vực đó, đồng thời có chức năng ở, dịch vụ phục vụ sinh hoạt phục vụ cho cuộc sống hàng ngày của dân cư cũng như các chức năng khác phục vụ cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp.
Thường thị tứ – giao thông vận tải – nông nghiệp được xây dựng tại các làng xã có giao thông thuận lợi, có nhu cầu cần thiết vận chuyển hàng hóa và người qua lại như ở các điểm nút giao của các đường giao thông, các bến đò, bến đợi v.v… Ngoài ra còn kết họp với dịch vụ sinh hoạt đời sống và các dịch vụ đơn giản khác như sửa chữa phương tiện giao thông, bán hàng quà bánh v.v… và phục vụ sản xuất nông nghiệp.
e) Thị tứ dịch vụ – thương nghiệp – nông nghiệp
Thị tứ dịch vụ – thương nghiệp – nông nghiệp là thị tứ làng xã có chức năng chính là giao lưu buôn bán, thu gom hàng hoặc trung chuyển hàng hóa đến các khu vực khác, đồng thời có chức năng ở, dịch vụ phục vụ sinh hoạt về mọi mặt cho dân cư ở trong làng xã, và các chức năng khác phục vụ cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp.
Các thị tứ dịch vụ – thương nghiệp – nông nghiệp được quy hoạch xây dựng ở các làng xã có điều kiện buôn bán như ở các cửa ngõ giao thông, hoặc có các mặt hàng hóa nông sản, đặc sản lớn v.v… thí dụ như làng xã Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội chuyên buôn bán vải, làng xã Thổ Tang, Vĩnh Lạc, Vĩnh Phú chuyên buôn bán các mặt hàng tiêu dùng v.v…
Cùng với việc buôn bán, tại các thị tứ này cũng xuất hiện các dịch vụ phục vụ cho việc buôn bán như dịch vụ vận chuyển, dịch vụ hàng ăn uống tiêu dùng và các dịch vụ có quy mô nhỏ khác.
f) Thị tứ dịch vụ – thủ công nghiệp – nông nghiệp
Theo đề xuất: Thị tứ dịch vụ – thủ công nghiệp – nông nghiệp là thị tứ làng xã có chức năng chính là sản xuất, chế biến hàng thủ công nghiệp, công nghiệp trong đó có chức năng ở, dịch vụ kiểu đô thị phục vụ cho các nhu cầu sinh hoạt của người dân trong làng xã, ngoài ra còn có chức năng dịch vụ cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp của khu vực.
Thị tứ dịch vụ – thủ công nghiệp – nông nghiệp thường được quy hoạch xây dựng tại các làng xã có nghề truyền thống thủ công nghiệp, hoặc các làng xã có điều kiện sản xuất gia công các mặt hàng thủ công nghiệp, công nghiệp. Thí dụ như các làng nghề làm đồ gốm, làng nghề rèn, làng nghề đúc hoặc đan lát, hay chế biến lương thực thực phẩm nông sản khác v.v…
Đồng thời với việc sản xuất thủ công nghiệp, công nghiệp nhỏ tại các thị tứ sẽ xuất hiện các thị trường hàng hóa sản xuất và những dịch vụ phục vụ cho sản xuất.
g) Thị tứ dịch vụ – văn hóa giáo dục – nông nghiệp
Đây là loại thị tứ làng xã có chức năng chính là dịch vụ, văn hóa giáo dục ngoài ra còn có chức năng ở, dịch vụ sinh hoạt mang tính đô thị, phục vụ cho dân cư trong làng xã và chức năng dịch vụ cho sản xuất nông nghiệp.
Ở những làng xã có điều kiện tập trung các công trình văn hóa giáo dục như trường học phổ thông, các trường dạy nghề, các công trình văn hóa khác thì tỉ lệ dân cư phi nông nghiệp và bán phi nông nghiệp phát triển, có khả năng quy hoạch xây dựng thị tứ loại này.
Xây dựng thị tứ dịch vụ – văn hóa giáo dục – nông nghiệp sẽ tạo điều kiện tốt cho các cơ sở văn hóa giáo dục phát triển, đồng thời cũng cải thiện môi trường ăn ở và làm việc tốt hơn cho cán bộ giáo viên và dân cư trong làng xã.
h) Thị tứ dịch vụ – ngư nghiệp – nông nghiệp
Chức năng chính của thị tứ dịch vụ – ngư nghiệp – nông nghiệp là dịch vụ đánh bắt, chãn nuôi thủy sản đồng thời cũng vẫn có chức năng ở, dịch vụ kiểu đô thị phục vụ cho các nhu cầu sinh hoạt của người dân trong khu vực, ngoài ra còn có chức năng dịch vụ cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp.

i) Thị tứ dịch vụ – hành chính – nông nghiệp
Thị tứ dịch vụ – hành chính – nông nghiệp ngoài chức năng ở, dịch vụ phi nông nghiệp phục vụ cho cuộc sống cần thiết của dân cư trong khu vực, còn có chức năng chính là trung tâm hành chính điều hành mọi hoạt động kinh tế chính trị văn hóa, xã hội trong làng xã, đồng thời cũng có chức nãng dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Thị tứ dịch vụ – hành chính – nông nghiệp còn gọi là: Thị tứ trung tâm làng xã.
Thường thị tứ trung tâm làng xã được quy hoạch xây dựng tại khu vực có các công trình công cộng mang tínhrehất đâu não của làng xã như nhà ủy ban nhân dân, nhà làm việc của cơ quan đảng và chính quyền khác, các tụ điểm nhà ở của dân cư phi nông nghiệp và các cơ sở sản xuất nông nghiệp.
k) Thị tứ dịch vụ • tổng hợp – nông nghiệp
Thị tứ dịch vụ – tổng hợp – nông nghiệp ngoài chức năng ở, dịch vụ nông nghiệp còn bao gồm tổng hợp các chức năng chính khác như hành chính + thủ công nghiệp, hay thủ công nghiệp + thương nghiệp + tín ngưỡng + du lịch v.v…
Thực tế trong nhiều làng xã không chỉ có một điều kiện phát triển xây dựng thị tứ, mà trong một thị tứ cũng có rất nhiều điều kiện, đồng thời mỗi làng xã cũng có nhiều khu vực có các điều kiện xây dựng phát triển thị tứ có chức năng khác nhau, do đó mỗi một thị tứ có thể có nhiều chức năng chính (tổng hợp nhiều chức năng).