Sự hình thành các chức năng mới trong nhà ở nông thôn

Cơ chế thị trường xuất hiện đã làm cho kiến trúc nhà ở nông thôn chuyển biến rất nhiều, đặc biệt là những nhà ở nằm ở trung tâm làng xã. Sự hình thành bắt đầu từ chiếc lều quán bán nước, quán dịch vụ tạp phẩm, hàng khô, quán sửa chữa dụng cụ gia đình, hay quán ăn uống v.v… được bố trí ở phía trước, hoặc ngoài nhà, nhưng do nhu cầu ngày càng phát triển, các lều quán với chức năng mới này chuyển dịch dần và mở rộng hơn vào khu vực nhà ở, vào không gian của ngôi nhà chính, làm cho ngôi nhà không chỉ có chức năng ở, sinh hoạt và phục vụ sản xuất nông nghiệp đơn thuần (xem hình II.23a) mà còn có các chức năng khác như kinh doanh dịch vụ và sản xuất phi nông nghiệp.
Sự hình thành nội dung chức năng mới đối với ngôi nhà ở nông thôn đã làm cho không gian kiến trúc nhà ở phong phú hơn, một thể loại nhà ở mới vừa mang tính chất của ngôi nhà đô thị vừa mang tính chất của ngôi nhà nông thôn đã được xây dựng.

t

Hình 11.23. a) Sơ đòcơ cấu không gian quan hệ trong một đơn vị ơ1. (Nhà ở dân gian truyền thống đòng bàng Bắc bộ)

Hình 11.23. b) Nlià ở nông thôn truyền thống biến đổi chức năng
trong điêu kiện phát triển kinh tếthị trường

Quá trình này được giới thiệu qua sơ đồ ở hình II.23a, b.
Thực tế khảo sát các làng xã nông thôn đã chứng tỏ rằng: nhu cầu về mọi mặt của dân cư làng xã nào càng cao thì nhà ở dạng thị – thôn xã đó càng phát triển. Như vậy dân làng trong khu vực đã “giao nhiệm vụ” một cách tự nhiên cho loại nhà ở này phải đáp ứng những chức năng mới. Sự đa dạng chức năng tùy thuộc vào mức độ yêu cầu đời sống sinh hoạt kinh doanh sản xuất và dịch vụ của mỗi nơi. Thí dụ: Những làng có nghề dệt len tất, làm bánh kẹo thì chức năng nhà ở ngoài ở sinh hoạt lại thêm phần chức năng là nơi sản xuất dệt, làm bánh, nơi giao nhận. Dịch vụ bán hàng và sản xuất phát triển thì kinh tế làng đó phát triển kéo theo yêu cầu chức năng dịch vụ tiêu dùng và dịch vụ xây dựng v.v… phát triển.
Trong rìên kinh tế thị trường nghề nào kinh doanh, sản xuất phát triển thì tồn tại, còn nghê nào không có khả năng phát triển sẽ mất đi hoặc thay đổi bằng nghề khác. Vì thế chức năng trong nhà ở cũng biến đổi theo.
Như trên đã phân tích và nhận định: con đường xây dựng nông thôn mới – đô thị hóa nông thôn mang tính đan xen, lồng ghép giữa hai phần thị thôn và diễn ra tại chỗ ở các làng xã nông thôn, nhà ở của các tụ điểm vừa mang chức năng của nhà ở đô thị lại vừa mang chức năng truyền thống của nhà ở nông thôn (xem sơ đồ hình II.23a, b).
Đặc điểm trên sẽ tồn tại lâu dài trong thời kỳ phát triển kinh tế thị trường.
Qua điều tra khảo sát thực tế tổng kết các chức năng của nhà ở dạng thị – thôn nổi bật hai chức năng chính: chức năng ở sinh hoạt và kinh doanh tại nhà.
+Chức năng ở sinh hoạt bao gôm:
Chức nãng sinh hoạt chung giải trí và tổ chức việc lớn của gia đình, giao tiếp
Chức nãng tín ngưỡng, thờ cúng
Chức năng ngủ, nghỉ ngơi
Chức năng học tập, giáo dục
Chức nãng ăn uống
Chức năng gia công, nấu ăn uống
Chức nãng lưu trữ, kho dụng cụ
+Chức năng kinh doanh và sản xuất.
• Kinh doanh dịch vụ: Bao gồm ba loại: Dịch vụ nông nghiệp, dịch vụ sinh hoạt văn hóa giáo dục và dịch vụ phi nông nghiệp
Dịch vụ nông nghiệp gôm cố: dịch vụ ngân hàng đầu tư nông nghiệp, dịch vụ thú y, dịch vụ con giống, dịch vụ phân bón, dịch vụ cây trồng, dịch vụ bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, dịch vụ máy móc nông nghiệp và dịch vụ điện nước, tưới tiêu sản xuất nông nghiệp.
Dịch vụ sinh hoạt văn hóa giáo dục bao gồm: dịch vụ may mặc trang điểm, dịch vụ y tế, dịch vụ ăn uống, dịch vụ sửa chữa dụng cụ, dịch vụ mua bán hàng tiêu dùng tổng hợp và dịch vụ sinh hoạt văn hóa giáo dục xã hội.
Dịch vụ phi nông nghiệp bao gồm: dịch vụ thu gom xuất nhập khẩu nông sản thực phẩm, dịch vụ trung chuyên hàng hóa, dịch vụ hướng dẫn, cho thuê dụng cụ, chỗ nghỉ du lịch, tín ngưỡng, dịch vụ vận tải, thông tin liên lạc, dịch vụ xây dựng, trang thiết bị và dịch vụ tư vấn luật hành chính (thể hiện qua sơ đồ hình 11.24).
• Chức năng sản xuất: bao gồm chức năng sản xuất nông nghiệp và sản xuất phi nông nghiệp
Chức năng sản xuất nông nghiệp gồm có chăn nuôi và trồng trọt
Chăn nuôi: Chăn nuôi gia súc (làm sức kéo, lấy thực phẩm, lấy phân bón cho trồng trọt), chăn nuôi gia cầm, nuôi đặc sản. Tất cả các chức năng này thường được bố trí trong khu ở hoặc là ở phần khu phụ của nhà hay một góc khu nhà ở của hộ.

Tất cả các yểu tố chức năng trên đêu ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở – thị thôn tùy theo tính chất của
mỗi chức năng mà K.T nhà ởvà thi thôn phù hợp. Vì thế có thểphân loại nhàởthị thôn theo chức năng
Hình 11.25. Sơ đò chức năng sán xuất trong quan hệ với nhà ở – nông thôn

Trồng trọt: bao gồm trồng cây ở vườn thuộc khu vực nhà như trồng rau, cây cảnh, cây ăn quả hoặc hoa màu khác phục vụ sinh hoạt và phát triển kinh tế. Trông cây ở đồng rừng và các trang trại bao gồm trồng lúa, hoa màu, cây rau, cây cảnh và cây công nghiệp khác. Chức năng trồng trọt kéo theo việc bổ sung cho ngôi nhà chức năng thu hoạch, kho chứa và kho dụng cụ sản xuất.
+ Chức năng sản xuất phi nông nghiệp gồm hai loại (hình 11.25).
• Sản xuất chế biến sản phẩm nông nghiệp gồm có sản xuất chế biến cây lương thực, công nghiệp thực phẩm khác.
• Làm hàng thủ công như dệt thảm, dệt vải, mành gia công dụng cụ công, nông nghiệp, sản xuất hàng tiêu dùng truyền thống và sản xuất gia công các mật hàng khác.
Nhận xét:Mỗi ngôi nhà ở tại các tụ điểm bán thị tùy theo cơ chế nghề nghiệp của mỗi hộ mà có các chức năng khác nhau, các chức năng này ảnh hưởng rất lớn đến kiến trúc nhà ở. Có những chức năng cố định yêu cầu nhà ở nào cũng có, song cũng có chức năng thay đổi tùy theo yêu cầu của mỗi lọai nhà. Do đó công tác nghiên cứu kiến trúc không gian của nhà ở phải đáp ứng được các đặc điểm đó.