Thực trạng về không gian nhà ở dạng thị thôn (bán thị)

Từ yêu cầu chức năng sử dụng sinh ra không gian kiến trúc, không gian đó có thể đã hoàn chỉnh hay chưa hoàn chỉnh trong quá trình chuyển đổi theo chức năng nhưng đều phục vụ cho chức năng cơ bản của ngôi nhà.
Thực tế tại một số làng xã tiêu biểu cho vùng hông thôn cho thấy thực trạng không gian kiến trúc của nhà ờ dạng thị – thôn đang hình thành và tồn tại như sau:
a) Không gian bô’ cục theo lối một chức năng thường chiếm tỷ lệ nhỏ trong toàn thể không gian kiến trúc chung của dạng nhà ởthị – thôn.
Trong nhiều mẫu nhà ở của cư dân nằm trong các tụ điểm bán thị không gian kiến trúc chỉ có một chức năng riêng biệt có rất ít, hầu hết là không gian kết hợp đa chức năng.
Gần đây do chính sách mới về nhà ở, tại các tụ điểm mới trong các làng xã đã xuất hiện lác đác một số nhà ở xây theo lối độc lập có phân khu và bố cục các không gian theo các chức năng riêng biệt như phòng ngủ riêng theo hệ thống lứa tuổi, phòng sinh hoạt riêng, phòng kho, phòng ãn và không gian kinh doanh dịch vụ riêng (hình 11.26).

Tuy khối lượng nhà ở tổ chức không gian theo lối chức năng riêng biệt xuất hiện rất ít trong các vùng nông thôn nhưng nó cũng đánh dấu một bước khả năng du nhập văn minh đô thị trong lĩnh vực nhà ở vào khu vực nông thôn. Đồng thời cũng khẳng định một thực trạng mới v’ê tổ chức không gian trong nhà ở tại các tụ điểm bán thị trong các làng xã nông thôn. Đây là một vấn đề thực tế làm cơ sở cho việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp không gian cho mẫu nhà ở tại các tụ điểm có biến động này.
 Không gian kết hợp thêm nhiêu chức năng
Không gian kết hợp nếu được thiết kế hoàn chỉnh cho những chức năng định sẵn còn gọi là không gian đã năng. Trong thực tế, việc tổ chức không gian một chức năng còn nhiều khó khăn, mặt khác để tận dụng phát huy hết công suất của không gian kiến trúc nhà ở, người dân ở nông thôn theo lối truyền thống vẫn tổ chức không gian đa chức năng. Thí dụ như không gian giữa nhà kết hợp vừa là chỗ tiếp khách, sinh hoạt gia đình, lại là chỗ thờ cúng và để ngủ, hay không gian khu bếp vừa là chỗ nấu nướng, vừa làm chỗ ăn, chỗ sản xuất v.v… (hình II.27a)
Đến nay khi cách tổ chức sản xuất theo lối tập trung tập thể cũ được thay thế dần dần bằng cách tổ chức sản xuất theo hộ gia đình và dạng hợp tác mới, người nông dân được tự chủ xoay xở lo liệu cho việc sản xuất kinh doanh của mình. Nhiều hộcó điều kiện sát đường giao thông chính, đã tận dụng không gian nhà ở sẵn có của mình để trổ cửa, vẩy chái làm dịch vụ buôn bán, hay lai thêm không gian để mở xưởng sản xuất chế biến, hoặc sân trước nhà xưa kia chỉ dùng làm sân phơi hoặc sinh hoạt khi có công việc lớn gia đình thì nay lại thêm chức năng dịch vụ phi nông nghiệp như sửa chữa xe đạp, máy móc v.v… (hình. II.27b, c).
Như vậy nhà ở cũ tại các tụ điểm có điều kiện thuận lợi cho phát triển nghề kinh doanh dịch vụ, trong không gian của chúng đã có thêm rất nhiều chức năng mới để đáp ứng với điều kiện phát triển kinh tế mới ở nông thôn. Điêu đó chứng tỏ rằng kết cấu không gian kiến trúc nhà ở nông thôn truyền thống ngày càng bị chức năng mới chêm vào làm phá vỡ, và có xu hướng chuyển sang một kết cấu không gian loại nhà ở mới.